Taorska Vrela – Zaboravljeni biser Srbije

0

Taorska vrela – su jedna od najlepših izvora i slapova u Srbiji.

Na obroncima planine Povlen, u selu Donjem Taoru, nalazi se jedno od najlepših spomenika prirode, Taorska vrela. Ukoliko volite pešaćenje i planinarenje, ovo je destinacija koju ne treba da propustite. Do njih se može doći iz pravca Kosjerića, i iz pravca Valjeva.

S obzirom na to da najviše vode ima u rano proleće, logično je da je to idealno doba godine kad vrela u najvećem obimu pokazuju svoj originalni izgled. U ovom predivnom prirodnom prostoru gde se ona nalaze, nekad je postojalo 12 vodenica, a sada ih je ostalo samo nekoliko.

U podnožju krečnjačkog platoa, na jugoistočnom kraju sinklinalne doline, sa severne strane oivičenog okomitom liticom visine 5 m, širine pri dnu 3 m, iz pećinskog otvora izbija vrelo. Na obroncima planina ova vrela izbijaju a čitav tok se završava vodopadom visine od oko 4.5m gde se potok uliva u reku Skrapež kojoj je izvorište ispod planine Povlen.

Sa Povlena, najviše valjevske planine, najlepši je pogled prema Donjem Taoru, najzabačenijem valjevskom selu. U njemu meštani u maju mesecu priređuju turističku manifestaciju Povlenska sremušijada, posvećenu toj čudesnoj biljci koje na Povlenu ima u izobilju.

Sremuš je u narodu poznat kao divlji beli luk i smatra se da ima brojna lekovita dejstva, a u povlenskim listopadnim šumama ga možete pronaći na brojnim mestima.

Poreklo reči Taor koja označava planinski vrh, selo pod njom i celu oblast je misteriozno. Po nekim hipotezama, reč je o keltskom terminu. Druga tumačenja navode da je ovuda vodio put širenja hrišćanstva iz primorja i da je vrh dobio ime po gori Tavor u Svetoj zemlji, gde se odigralo preobraženje Gospodnje. Ime Povlena povezivano je sa latinskom rečju Paulinum, koja bi trebalo da označava planinu Svetog Pavla.

Spomenik prirode „Taorska vrela“ nalazi se u postupku zaštite i na njegovom području je predviđen režim zaštite II stepena.

Planinu Povlen, gde se nalaze Taorska vrela, odavno prate dve misterije – kamene kugle i metalne alke. Predanje kaze i da su kugle stigle odnekud iz svemira, a za alke su navodno, u vreme kad je tu bilo Panonsko more, vezivani brodovi i lađe koji su pristajali uz obale.  Uglavnom na teško pristupačnim mestima, visoko, u stenama, mogu se uočiti uklesane alke.

Na istočnoj strani Malog Povlena, na izvorištu reke Zabave, ima čak tridesetak kamenih kugli, prečnika od 15 centimetara, do dva metra! Nastanak kugli objasnili su dr Divna Jovanović i Ivan Filipović iz Geološkog zavoda Beograda – u pitanju je fenomen poznat kao peščana lopta. To je masa peščara, lopte obavijene klastičnim materijalom, a njihov nastanak povezuje se za podvodna klizanja. Ovakvih kugli ima kod Prijepolja, na Durmitoru i Magliću. Takođe, na Alpima, gde su ogromne, u Kostariki.

Geološke promene: Geolog Milan Pujić, koji je istraživao venac Valjevskih planina, smatra da je poreklo kugli vezano za geološku istoriju. Pre oko 150 miliona godina, u srednjoj juri, formirao se u Zemljinoj kori kompleks sedimentnih stena, od čega je načinjen i najveći deo severnih padina Valjevskih planina. Povlenske kugle nastale su čestim produbljivanjima i oplićavanjima morskog dna, taloženjem raznih sedimenata, uz česte i snažne submarinske i vulkanske aktivnosti.

Komentari
Ucitavanje...